Świadectwo Charakterystyki Energetycznej oraz Projektowana Charakterystyka Energetyczna budynku to dokumenty, które spotkasz w procesie budowlanym. Dla inwestora stanowią one kluczowe źródło wiedzy o jakości energetycznej obiektu i podstawę do oceny realnych kosztów eksploatacyjnych.
Poniżej znajdziesz praktyczne wyjaśnienie wskaźników występujących w tych opracowaniach: EU, EK i EP, ich znaczenia w kontekście kosztów ogrzewania, a także przykładową Analizę kosztów eksploatacyjnych dla dwóch typowych przypadków.
Podstawowe wskaźniki energetyczne
EU – Energia Użytkowa
Parametr EU (energia użytkowa) określa ilość energii, jaką budynek musi przyjąć, aby zapewnić komfort cieplny i przygotować ciepłą wodę użytkową.
Wskaźnik ten obliczany jest przy założeniu, że wszystkie urządzenia i instalacje działają ze sprawnością 100%.
Charakter: wartość obliczeniowa, teoretyczna – pozwala ocenić jakość izolacji przegród, szczelność powietrzną, mostki cieplne i efektywność wentylacji.
EK – Energia Końcowa
Parametr EK (energia końcowa) uwzględnia sprawność techniczną systemu grzewczego, czyli straty ciepła w trakcie wytwarzania, przesyłu, rozdziału i magazynowania energii.
Zgodnie z rozporządzeniem o charakterystyce energetycznej budynków, w obliczeniach stosuje się następujące współczynniki sprawności:
sprawność wytwarzania (np. kocioł, pompa ciepła): ηg,
sprawność przesyłu i rozdziału ciepła: ηd,
sprawność akumulacji i regulacji: ηr,
sprawność wykorzystania ciepła: ηu (zwykle przyjmuje się 1,00 dla instalacji grzewczych bez odzysku strat).
Wskaźnik EK odpowiada ilości energii, którą inwestor musi faktycznie zakupić – to wartość, na podstawie której można szacować roczne rachunki.
EP – Energia Pierwotna
Parametr EP (energia pierwotna) pokazuje ilość nieodnawialnej energii pierwotnej, jaka została zużyta do wytworzenia energii dostarczonej do budynku.
Uwzględnia on tzw. współczynnik nakładu „wi”, który zależy od rodzaju nośnika energii i źródła jej pochodzenia.
Przykładowe wartości współczynników „wi” wg rozporządzenia (2024):
energia elektryczna: 2,7,
biomasa (np. pellet): 0,2,
gaz ziemny: 1,1.
EP jest wskaźnikiem formalnym i środowiskowym, nie służy do obliczania kosztów użytkowania domu, ale jest wymagany przepisami WT 2021 jako kryterium odbioru i dopuszczenia budynku do użytkowania.
Założenia ogólne (dla obu wariantów):
Powierzchnia użytkowa budynku: 120 m² (wartość projektowa).
Energia użytkowa (EU): 50 kWh/m²·rok – wartość szacunkowa dla domu energooszczędnego z dobrą izolacją termiczną.
Roczne zapotrzebowanie na ciepło: 6 000 kWh/rok (120 × 50).
Cena energii elektrycznej (taryfa G, energia + dystrybucja): 0,80 zł/kWh – średnia rynkowa wartość wg danych URE na 2025 r.
Cena pelletu drzewnego: 1 600 zł/t – średnia rynkowa (zakres obserwowany w 2024–2025: 1 200–2 200 zł/t).
Wariant A – kocioł na biomasę (pellet)
Założenia techniczne:
Sprawność wytwarzania (ηg): 0,85 – dla nowoczesnego kotła klasy 5 lub Ecodesign.
Sprawność przesyłu i rozdziału (ηd): 0,95 – przy dobrze zaizolowanych przewodach.
Sprawność regulacji i akumulacji (ηr): 0,98 – układ z buforem, sterowanie pogodowe.
Całkowita sprawność systemu:
ηsys = 0,85 × 0,95 × 0,98 = 0,79.
Energia końcowa (EK):
EU / ηsys = 6 000 / 0,79 = ok. 7 600 kWh/rok.
Wartość opałowa pelletu: 4,8 kWh/kg (wg ENplus A1).
7 600 kWh ÷ 4,8 = ok. 1,58 t/rok.
Koszt paliwa: 1,58 t × 1 600 zł/t = ok. 2 528 zł/rok.
Komentarz :
Wartość orientacyjna, nie obejmuje kosztów serwisu, czyszczenia, ani amortyzacji kotła. W praktyce zużycie może się różnić o ±10% w zależności od jakości pelletu, wilgotności i kaloryczności paliwa.
Wariant B – powietrzna pompa ciepła (powietrze-woda)
Założenia techniczne:
Sezonowy współczynnik efektywności (SCOP): 3,2 – typowa wartość dla pomp powietrze–woda współpracujących z ogrzewaniem podłogowym.
Sprawność przesyłu i rozdziału (ηd): 0,97 – minimalne straty w niskotemperaturowym układzie.
Sprawność regulacji i akumulacji (ηr): 0,99 – sterowanie pogodowe i bufor ciepła.
Całkowity SCOP systemowy:
3,2 × 0,97 × 0,99 = ok. 3,08.
Energia końcowa (EK):
EU / SCOPsystem = 6 000 / 3,08 = ok. 1 950 kWh/rok.
Koszt energii elektrycznej:
1 950 kWh × 0,80 zł = ok. 1 560 zł/rok.
Komentarz:
Wartość przybliżona. Rzeczywiste zużycie zależeć będzie m.in. od strefy klimatycznej, jakości montażu i parametrów eksploatacyjnych układu (temperatury czynnika). Koszt nie obejmuje serwisu.
Analiza opłacalności w perspektywie 15 lat
Roczne koszty ogrzewania:
Pellet: ok. 2 528 zł/rok
Pompa ciepła: ok. 1 560 zł/rok
→ Różnica: ok. 970 zł/rok na korzyść pompy ciepła
Koszty inwestycyjne (dane branżowe, 2025):
Kocioł na pellet z automatyką, buforem i podłogówką: ok. 50–55 tys. zł
Pompa ciepła powietrze–woda z CWU i podłogówką: ok. 65–70 tys. zł
Analiza 15-letnia:
Pellet: 52 500 zł (inwestycja) + 15 × 2 528 zł (eksploatacja) = ok. 90 400 zł
Pompa: 67 500 zł (inwestycja) + 15 × 1 560 zł (eksploatacja) = ok. 90 300 zł
Wniosek inżynierski:
Przy obecnych cenach energii, różnica w kosztach całkowitych w cyklu 15-letnim jest minimalna.
W praktyce o wyborze powinny decydować aspekty użytkowe i środowiskowe:
pompa ciepła wymaga mniejszej obsługi codziennej i serwisowej,
pellet obarczony jest ryzykiem znacznych wahań cen surowca i koniecznością magazynowania,
pompa ciepła daje potencjał dalszej redukcji kosztów, np. wykorzystując nadwyżkę energii/autokonsumpcję produkcji energii z paneli fotowoltaicznych.
Analiza nie obejmuje kosztów serwisu/utrzymania urządzeń i instalacji.
Informacje dodatkowe
Wybierając pompę ciepła rewersyjną, inwestor otrzymuje możliwość wykorzystania jej także jako źródła chłodzenia w okresie letnim. Po zastosowaniu dodatkowego wymiennika wodnego na nawiewie centrali wentylacyjnej (rekuperatora) można poprawić komfort wewnętrzny w upalne dni.
W przypadku pomp ciepła gruntowych istnieje także możliwość pracy w trybie chłodzenia pasywnego, co oznacza korzystanie z niskiej temperatury gruntu bez dodatkowego zużycia sprężarki. Jest to rozwiązanie praktycznie bezkosztowe w eksploatacji.
Dowiedz się więcej o tym rozwiązaniu w artykule: Pompa ciepła i chłodzenie pasywne
Jak czytać charakterystykę energetyczną (praktycznie)
Krok 1. Odszukaj w świadectwie wartości EU, EK i EP – są one podawane w kWh/m²·rok.
Krok 2. Zweryfikuj założenia obliczeniowe – powierzchnię użytkową, strefę klimatyczną, rodzaj wentylacji i źródło ciepła.
Krok 3. Porównaj parametry i założenia instalacji ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody użytkowej względem projektu technicznego lub dokumentacji powykonawczej. Wartości powinny być spójne z instalacją oraz dokumentacją.
Wskazówki dla Inwestora
Do porównywania kosztów eksploatacji używaj EK, nie EP. Proś o rozdzielenie EU i EK na ogrzewanie oraz CWU – to pozwoli zidentyfikować dominujące straty. Sprawdzaj przyjęte wartości SCOP lub sprawności kotła – muszą być zgodne z dokumentacją. Nie kieruj się samym napisem „energooszczędny dom” – żądaj charakterystyki projektowanej. W prefabrykacji łatwiej zachować powtarzalność detali i szczelność – to poprawia EU i komfort cieplny.
FAQ inwestora
Czy EP wpływa na rachunki?
Nie. EP jest wskaźnikiem środowiskowym. Koszty eksploatacji zależą od EK.
Czy pompa ciepła zawsze jest tańsza w eksploatacji?
Zazwyczaj tak, ale zależy to od taryfy prądu, SCOP i jakości montażu.
Czy można samodzielnie zweryfikować EU i EK?
Można oszacować, ale dokładne obliczenia wymagają danych z projektu i znajomości metodologii WT 2021.
Sprawdź rzetelność przed podpisaniem umowy!
Planujesz zakup lub budowę domu prefabrykowanego?
Wyślij nam kopię charakterystyki energetycznej lub ofertę producenta – przygotujemy analizę EU, EK i EP oraz obliczymy roczne koszty ogrzewania w Twoim przypadku.
Co Nas Wyróżnia?
30 lat doświadczenia w branży budowlanej i zorientowanie na potrzeby Inwestora.
Współpracujemy z wieloma producentami domów zeroenergetycznych prefabrykowanych – zarówno drewnianych,
jak i betonowych. Możemy również wykonać dla Ciebie projekt indywidualny domu zeroenergetycznego.
Podchodzimy indywidualnie do każdego projektu, tak by dobrać optymalne rozwiązania konstrukcyjne i instalacyjne dla danej inwestycji. Wykorzystujemy najnowsze technolgie i systemy oraz odnawialne źródła energii.
Służymy pomocą i doradzamy na każdym etapie inwestycji budowlanej:
Zaczynając od wyboru działki, poprzez pomoc przy wyborze projektu i technologii wykonania, poprzez proces realizacji i nadzoru, aż do odbiorów końcowych.
Korzystając z naszego wieloletniego doświadczenia sprawimy, że budowa Twojego domu nie będzie tak stresująca 🙂
Pracownia BUDO-LAND to firma z 30-letnim doświadczeniem.
Naszą misją jest dostarczanie energooszczędnych i sprawdzonych rozwiązań.
Idąc z trendem nowoczesnego i ekologicznego budownictwa propagujemy budownictwo energooszczędne prefabrykowane
Nowości w tej kategorii
